Visiting Hatem in Reut Hospital زًرنا حاتم موسى في مستشفى رِعوت، شباط | ביקור אצל חאתם בבי”ח רעות |

Hatem Mussa Avatarחאתם מוסא, בן 40, כותב מהעיר עזה. בבוקר ה-13 באוגוסט 2014 יצאו חאתם, עיתונאי, צלם סוכנות הידיעות איי.פי., לאזור בו נאספו נפלים של טילים. לפתע הופגז האזור וגרם לפיצוץ חלק מהנפלים. חאתם שעמד במרחק מה משאר החבורה ניצל בעוד כל עמיתיו נהרגו במקום. הוא המשיך לצלם את הפיצוצים עד שרסיס פגע ברגלו והוא נפל. רסיס נוסף פצע את ידו המושטת ומצלמתו נשברה. חאתם מאמין שהצילום הוא שהציל את חייו כי היד שהחזיקה את המצלמה מנעה פגיעה בראשו. לתיאור המלא בעברית > english < arabic >

פגשנו את חאתם, צלם של סוכנות הידיעות AP , בבית החולים השיקומי רעות שבתל אביב. ישבנו במרפסת של בית החולים, חאתם היה על כיסא גלגלים, אישתו ישבה לצידו על ספסל וחוסאם ואני, מרופאים לזכויות אדם, על כיסאות פלסטיק לצידם. ראינו את הפרוטזה על רגלו, פרוטזה באיכות טובה הרבה יותר מהפרוטזות שאפשר לקבל ברצועת עזה. בתחילה חאתם המעיט במילים ורק ענה בנימוס לשאלותינו המתעניינות. לאט לאט סיפר קצת יותר. אישתו שתקה רוב הביקור, אבל סיפרה על ארבעת ילדיהם שנישארו עם קרובי משפחה בעזה.

בדרך לשם חששתי מהביקור. חשבתי לעצמי מדוע שפצוע עזתי מאש ישראלית ירצה לפגוש אותי? ולמה שידבר עם ישראלית? שאלתי את עצמי האם זו לא צביעות להגיע מהמהקום הבטוח והמוגן בו אני חיה לבקר אדם שהיה חשוף כל כך, הוא ומשפחתו, לזוועות איומות שאני לא יכולה אפילו לדמיין; ויותר מכך, האם להגיע מהצד שאחראי לזוועות האלו לא שם אותו בקושי? מבלי שבעצם יש לי תשובה ברורה לשאלות הללו, החלטתי כי אני צריכה לבקר אותו.

חאתם חזר שוב על סיפור פציעתו, כפי שכנראה עשה כבר פעמים רבות לפני כן. הוא סיפר שוב כיצד הלך לאזור של פגזים שלא התפוצצו יחד עם חמישה עמיתים נוספים, בניהם שוטרים ועיתונאים, וכיצד הוא היחיד ששרד הפגזה ישירה לעברם. תוך כדי ההפגזה ולאחר שניפצע ברגלו חאתם המשיך לצלם. פגז נוסף פגע בידו שאחזה את המצלמה והוא מאמין שזה מה שהציל אותו, שהמצלמה למעשה הגנה על ראשו.

באמצע הביקור חאתם אמר שכואבת לו הרגל ושהוא רוצה להוריד את הפרוטזה. הוא הלך לחדרו בבית החולים וחזר ללא חצי רגל. פתאום הודגש הריק, עוצמת האובדן הפכה מובהקת יותר. הפרוטזה מטשטשת במקצת את העדר הרגל, מתחת לטרנינג היתה רגל ארוכה, כאילו שלמה; אבל כשרואים חצי רגל החוסר מקבל נוכחות, אי אפשר להתעלם ממנו.

במהלך השיחה הלכנו הלוך ושוב בין הרגע בו נפצע ובין ההווה. בין השניה בה הבין שהוא היחיד ששרד מכל הקבוצה שהיה עימה, ובין הרגע השגרתי לכאורה בו אישתו מציעה לנו קוקה קולה והסיגריות שחאתם לא מפסיק לעשן. מעברים קשים, מאולצים, אבל בלתי נמנעים.

ואז השתתפה אשתו בשיחה, מדברת על ילדיה. היא סיפרה שבנה הקטן, בן ה-11, היה בשירותים בעת אחת ההפגזות ליד ביתם. מאז הוא פוחד ללכת לשירותים ואינו מוכן לסגור את דלת השירותים. השלכות קטנות של מלחמה גדולה. ילד שאינו יכול לבצע פעולה שגרתית לבד. היא מאוד מתגעגעת לילדיה ודואגת להם, אבל רצתה ללוות את בעלה בטיפול. בקרוב יחזרו לרצועת עזה.

زُرنا حاتم، مصوّر وكالة الأنباء AP، في المستشفى التأهيلي رِعوت في تل أبيب. جلسنا معه على شرفة المستشفى. جلس على كرسي متحرّك بينما زوجته إلى جانبه على مقعدٍ خشبيّ، وجلسنا أنا وحسام، من أطباء لحقوق الإنسان، على كراسٍ بلاستيكيّة إلى جانبهم. رأينا الرِجل الإصطناعيّة التي رُكّبت لحاتم، وكانت أفضل بكثير من تلك التي كان يمكن له أن يحصل عليها في قطاع غزّة. في البداية، اقتصد حاتم بالكلام وأجاب بادبٍ لأسئلتنا المهتمّة. مع الوقت تحدّث إلينا أكثر. ظلّت زوجته صامتة أغلب الزيارة، لكنّها تحدّثت عن أولادها الأربعة الذين ظلّوا مع أقاربهم في غزّة.

في الطريق إلى هناك خفت من الزيارة. فكّرت: لماذا قد يرغب غزّي أصيب بنيران إسرائيليّة أن يتحدّث إليّ؟ لماذا يتحدّث إلى إسرائيليّة؟ سألت نفسي إن لم يكن هذا تلوّنًا- أن آتي من المكان الآمن والمحميّ الذي أعيش به لأزور إنسان قد تعرّض، هو وعائلته لكوارث مروّعة لا يمكن لي حتى أن أتخيلها. وألا تضعه حقيقة أنّي آتي من الجانب المسؤول عن هذه الكوارث في حالة أكثر صعوبة؟ ودون أن تكون لديّ أجوبة واضحة لهذه الأسئلة، قررت أن أزوره.

حكى حاتم مرة أخرى قصّة إصابته، ويبدو أنه كرر ذلك مرّات كثيرة قبلها. حكى لنا كيف ذهب إلى منطقة فيها قذائف لم تنفجر مع زملاءه الخمسة، من بينهم رجال شرطة وصحافيين، وكيف كان الوحيد الذي بقي على قيد الحياة بعد أن أصابتهم القذيفة إصابة مباشرة. خلال القصف، وبعد أن أصيب بقدمه، واصل حاتم التصوير. شظيّة أخرىاصابت يده التي حملت الكاميرا وهو يعتقد بأن ذلك ما انقذ حياته بحيث حمت الكاميرا رأسه.

خلال الزيارة، قال حاتم أن رجله تؤلمه وأنه يحتاج نزع الرجل الاصطناعيّة. ذهب إلى غرفته في المستشفى وعاد من دون نصف رجله. فجأةً صار الفراغ أكثر ظهورًا، ثقل الفقدان صار أوضح. الرجل الاصطناعيّة تقلّص، وإن جزئيًا، مساحة فقدان الرجل. تحت بنطلون الترينينج كانت هناك ساق طويلة، كأنها كاملة، ولكن عندما ترى نصف الساق فقط فإن هذا الفقدان يتحوّل حاضرًا لا يمكن تجاهله.

خلال المحادثة كنّا ننتقل بين لحظة الإصابة ولحظة الحاضر. بين اللحظة التي فهم فيها أنه الوحيد الذي بقي على قيد الحياة من بين جميع من كان معه، واللحظة الاعتياديّة الحاضرة حين تقدّم لنا زوجته كؤوس الكوكاكولا والسجائر التي لا يتوقّف حاتم عن تدخينها. انتقالات صعبة، مُجبرة، إنما لا يمكن منعها.

ثم اشتركت زوجته بالمحادثة، تحدّثت عن أولادها، قالت أن ابنها الأصغر، البالغ من العمر 11 عامًا، كان في المرحاض أثناء سقوط القذائف إلى جانب بيتهم. منذ ذلك الحين وهو يخاف الدخول للمرحاض ولا يقبل أن يغلق باب المرحاض. اسقاطات صغيرة لحرب كبيرة. طفل لا يستطيع أن ينفّذ أفعالًا عاديّة جدًا وحده. إنها تشتاق لأولادها وقلقة عليهم، لكنّها أرادت أن ترافق زوجها في العلاج، وسيعودون قريبًا إلى قطاع غزّة.

Visit to Hatem Mussa at Re’ut Hospital, February 2015
We met Hatem, photographer with the AP news agency, at Reʿut rehabilitation hospital in Tel Aviv. We sat on the hospital porch. Hatem was in a wheelchair, his wife was sitting next to him on a bench, while Hussam and I, from Physicians for Human Rights-Israel, sat on plastic chairs beside them. We saw the artificial limb on his leg, a prosthesis of far higher quality than those available in Gaza. At first, Hatem talked sparingly, only politely answering the questions we asked out of interest. Slowly, he started to share a bit more. His wife remained silent for most of the visit, but told us about their four children who stayed behind with relatives in Gaza.

On the way there, I was apprehensive about the visit. I asked myself why a Gazan injured by Israeli fire would want to meet me. What reason would he have to speak to an Israeli woman? I asked myself whether I wasn’t being hypocritical coming from the safe, protected cocoon where I live to visit a man who was so exposed, he and his family, to atrocities I cannot even begin to fathom; and even more so, whether my coming from the side responsible for these horrors did not put him in a spot. Without really coming up with any clear answer to these questions, I decided I needed to pay him a visit.

Hatem retold the story of his injury, as he had probably done a good number of times prior. He said again how he had gone to an area with unexploded missiles together with five other colleagues, among them policemen and journalists, and how he was the only one to survive a direct attack. While the attack was still going on, and after being hit in the leg, Hatem went on shooting photos. Another fragment then hit the hand in which he held his camera, and he believes that this is what saved him, that the camera actually protected his head.

Half way through the visit, Hatem said that his leg hurt and that he wanted to take the prosthesis off. He went off to his hospital room and returned with half a leg missing. This suddenly highlighted the vacuum, making the intensity of the loss more evident. The prosthesis somewhat blurs the absence of the leg; under the training trousers was a long leg, seemingly whole. But when you see only half a leg, the void takes on a presence that cannot be ignored.

During our conversation, we went back and forth between the moment of his injury and the present, between the second where he realized that he was the only survivor from the entire group he was with and the seemingly mundane moment of his wife offering us Coca Cola and Hatem smoking nonstop. Tough, forced, yet unavoidable transitions.

It was then that his wife joined the conversation, to talk about her children. She recounted that her eleven year old son was in the bathroom during one of the shelling near their house. Ever since, he is scared to go to the toilet and is unwilling to close the bathroom door. Small repercussions of a big war—a boy who cannot perform a routine action by himself. She greatly misses her kids and worries about them, but wanted to accompany her husband for his treatment. They will shortly return to the Gaza Strip.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Basic HTML is allowed. Your email address will not be published.

Subscribe to this comment feed via RSS

%d bloggers like this: