ידך | إيدك | Your Hand

waelואאל אל-נמלה, בן 26, מרפיח. בבוקר ה-1 באוגוסט 2014, המכונה “יום שישי השחור”, פגע טיל בחדר המדרגות של הבניין בו מתגורר ואאל ובני משפחתו ברפיח. הוא ברח יחד עם בני משפחתו אל מחוץ לבניין אך מספר דקות לאחר מכן טיל של מטוס ללא טייס פגע בהם ובדיירים נוספים. ואאל נפצע ואיבד את רגלו הימנית, אישתו אסראא איבדה את שתי רגליה ובנם בן השלוש איבד את רגלו. לא כל בני המשפחה שרדו: אחותו, אחיו וגיסתו של ואאל נהרגו. אחות נוספת נפצעה באורח בינוני. לתיאור המלא בעברית > english < arabic >

מחמוד אבו ערישה
26.3.15
על ליווי ואא’ל אל-נמלה בדרכו לטיפול ביום 25.3.15

“אידך”- (היד שלך), אמר ואא’ל, כאשר הושיט לעברי את ידו בלי שאבחין בכך לאחר שהוא יצא מהשער של מחסום ארז המפריד את רצועת עזה משאר הארץ והעולם. לחצנו ידיים, הכרתי לו את עמיתי שבא איתי כדי ללוות אותו לבדיקה הרפואית בבי”ח שערי צדק ותהיתי, איך לא ראיתי את ידו המושטת אלי? על אף שחיכיתי לו, הצבעתי לעברו כאשר הבחנתי בו ראשון מאחורי סורגי המחסום, התבוננתי בו כאשר ירד במדרגות, וקיבלתי אותו בברכת “אהלן וסהלן” אז איך? האם לא רציתי להסתכל על חלקו התחתון באותו הרגע, רגלו הקטועה?

ואא’ל בן ה- 26 נפצע במלחמה האחרונה על עזה ואיבד בנוסף לרגלו, שלושה בני משפחה. בנו בן השלוש איבד גם הוא את רגלו, ואשתו איבדה את שתי רגליה. ואא’ל נפצע ביום שישי השחור בתחילת אוגוסט לאחר שהפעיל הצבא את נוהל חניבעל וכתוצאה מכך הפגיז באופן אינטנסיבי את העיר רפיח בדרום רצועת עזה, מה שהביא להריסתם של בתים רבים, והריגתם ופציעתם של עשרות אזרחים פלסטינים.

לואא’ל היו פנים מאד רציניות, הוא לא חייך וצחק כמו שיודעים על עזתים, וכאשר שאל אותו כתב אמריקאי שהצטרף אלינו, התקשה לספר, ביקש לא לענות, על אף שעברו שבעה חודשים מאז סיום הלחימה. הכאב החרוט עמוק בזיכרון כנראה עוד לא הפשיר, הרי מלחמתו של ואא’ל רק התחילה מאז, ההתמודדות עם מצבו החדש במציאות הבלתי אפשרית והמסע הקשה להשגת הטיפול.

בדרך לבית חולים בירושלים, שם אמור ואא’ל לעבור בדיקה טרם ניתוח שהוא זקוק אליו ברגלו הקטועה לצורך התקנת פרוטזה, שאלתי את ואא’ל מה הוא מרגיש, מה שונה פה משם או בעצם, פה מפה, הרי עזה זה גם פה, לא? ואא’ל ענה שהוא מרגיש חופש, שהוא יוצא לחופשה קצרה מהכלא הגדול ביותר בעולם, זה הכלא הכי מוזר שידע עליו, בו אתה נכלא ללא משפט ולפעמים אף מוצא להורג, ואין לך שום מידע על המועד בו אתה עתיד להשתחרר.

בכניסה לבית החולים, השומר ביצע בדיקה שגרתית ומהירה של חפצינו, ואא’ל הרגיש מוזר, הרי בארז הפשיטו אותו מכל בגדיו, וביצעו בו חיפוש שהוא הרגיש נבוך לרדת לפרטים כאשר סיפר לנו עליו. חוץ מזה שהוא היה צריך להתייצב במחוסם כבר ב-8:30 בשביל לצאת ממנו רק אחרי 10:00, תהליך שעוברים אותו אלפי חולים בשנה ועשרות אלפי אזרחים פלסטינים. אז איך זה שהבידוק בבית חולים לקח פחות מכמה דקות? מה שבאמת הזוי, זה שעל אף שרפיח, עיר מולדתו של ואא’ל, רחוקה רק 130 ק”מ מירושלים, ואא’ל היה צריך לצאת מהבית בבוקר המוקדם בשביל שיספיק להגיע לירושלים לקראת 12:30 ולעבור את כל מסכת הבידוקים, יותר כפול מהזמן שלוקח לחולה ישראלי שנמצא במרחק דומה.

המסך הודיע: 126 ובעיכוב של שעה, הגיע תורו של ואא’ל. ליוויתי אותו לבדיקה, ולאחר שהרופא עיין במסמכיו וראה את הפצע, ציין שואא’ל יצטרך להגיע לבדיקה נוספת אצל רופא מרדים ולאחר מכן לבוא שוב כדי לעבור את הניתוח ואז להמתין כחודש ימים עד שהפצע יחלים ויחל בתהליך השיקומי והתקנת הפרוטזה, תהליך שנשמע ארוך ומייסר. היה לי קשה לספר את זה לואא’ל שהסתכל על הרופא שדיבר בעברית וניסה להבין ללא הצלחה את מה שהוא אומר. על אף שהסברנו לו לפני כניסתו שהוא יוצא רק לבדיקה, ואא’ל היה מלא תקווה שיעבור גם את הניתוח. אפילו האמין בכך והביא איתו תיק גדול, עם בגדים, מגבות ואוזניות גדולות למוזיקה. איך לא יעשה זאת והמציאות שסביבו מחייבת אותו לאחוז בכל חוט של תקווה כדי שיוכל להמשיך?

מסעו של ואא’ל אחר הטיפול החל עוד מזמן, מאז שהוא הוחזר לעזה בסוף ספטמבר 2014 לאחר שהוא טופל בבית חולים אל-מקאסד בירושלים אחרי פציעתו. הוא ניסה פעם אחר פעם להשיג הפנייה לניתוח מטעם הרשות הפלסטינית אך מאמציו שהתמשכו חודשים ארוכים היו לשווא, והוא נמצא עד היום ללא פרוטזה אפילו בסיסית כזו שאפשר לקבל בעזה. עם התמשכות סבלו של ואא’ל החלטנו ברופאים לזכויות אדם להתערב ולממן עבורו את הניתוח אליו הוא זקוק. לשם כך הגשנו בקשה למת”ק עזה (מנהלת התיאום והקישור) להיתר כניסה עבור ואא’ל, אך גם בקשה זו חיכתה במשרדי המת”ק חודש וחצי עד שהיא אושרה, וסבלו של ואא’ל שמשתמש בקביים כדי לנוע ממקום למקום רק התמשך.

בדרכינו חזרה לעזה עצרנו לנוח בסטף, אזור הררי ירקרק ושקט בירושלים, שבו אפשר לשמוע את לחישות העצים ולהתבונן בהתגלמותה של התקווה בצורה של יופי. ואא’ל הניח את הקביים בצידו של עץ קטן ובעזרת זרועותיו עלה עליו והתיישב, הדליק סיגריה והסתכל אל מעבר לעץ ששם הופיעה שכונת עין כרם בצד השני של ההר שבאמצעה נראה בית חולים הדסה כמצודה גדולה, ואז בפעם הראשונה מתחילת המסע ואא’ל חייך, לא ידוע לי מדוע אבל אני בטוח שמשהו שם אמר לו כן, התקווה ישנה, וצריך להמשיך את המסע.

ואא׳ל הוא אחד מעשרות פצועי המלחמה האחרונה על עזה שעברו קטיעה של אחד או יותר מהגפיים כתוצאה מהתקפות הצבא. אלו קטועים אשר סובלים קשות בהתמודדות עם חייהם החדשים ללא איברים חיוניים בגופם, בתוך סביבה שאינה מאפשרת חיים מינימאלים. כל זאת תוך כדי מאבק קשה אחר השגת הטיפול והתקנת פרוטזה- משהגענו למחסום ארז חזרה, ירדנו מהרכב, וליוויתי את ואא’ל עד שער הכניסה, שם תליתי את התיק על גבו, הושיט את ידו אלי ואמר שוב: “אידך”, לחצנו ידיים, חייך בשנית והלך לדרכו.

“إيدك” / محمود أبو عريشة
26.3.2015

حول مرافقة وائل أبو نملة في طريقه إلى العلاج يوم 25.3.2015

ملاحظة: النّص مترجم من العبريّة.

“إيدك” قال وائل، حين مدّ يده نحوي دون أن ألحظها مع خروجه من بوّابة حاجز إيريز الذي يفصل قطاع غزّة عن بقيّة البلاد والعالم. تصافحنا ثم عرّفته على زميلي الذي سيرافقنا في طريقنا إلى فحوصاته الطبيّة في مستشفى “شعاري تسيدك”. وتساءلت: كيف حدث أني لم انتبه إلى يده الممدودة إليّ؟ رغم أني انتظرته، أشّرت نحوه حين رأيته خلف قضبان الحاجز، تأملته وهو ينزل الدرج، واستقبلته: “أهلًا وسهلًا”، فكيف لم ألحظ يده الممدودة؟ ألم أشأ النظر في تلك اللحظة إلى القسم السفليّ من جسده، رجله المبتورة؟

يبلغ وائل من العمر 26 عامًا، وقد أصيب في الحرب الأخيرة على قطاع غزّة وفقد فيها ثلاثة من أبناء عائلته، كما بُترت قدمه. ابنه البالغ من العمر ثلاث سنوات بُترت قدمه أيضًا، وزوجته فقدت كلتي قدميها. أصيب وائل في بداية آب من العام المنصرم فيما يسمى “يوم الجمعة الأسود”، بعد أن فعّل الجيش الإسرائيلي إجراء “هنيبعل” قاصفًا بكثافة مدينة رفح جنوبيّ غزّة، مدمّراً بذلك بيوتًا كثيرةً ومخلفًا عشرات القتلى والجرحى.

كانت تعابير وجه وائل غاية في الجديّة، لم يبتسم ولم يضحك كما يُعرف عن الغزيين، وعندما سأله صحفيّ أمريكي كان قد انضم الينا عن الحادثة، استصعب الإجابة، وطلب الامتناع عن ذلك. فرغم مرور سبعة شهور على نهاية الحرب إلا أنّ الألم لا زال محفوراً في أعماق ذاكرته، فإن حرب وائل الشخصيّة لم تبدأ سوى الآن في صراعه اليومي مع وضعه الجديد، مع واقعٍ مستحيلٍ في رحلة طويلة ومضنية لنيل العلاج.

في الطريق إلى المستشفى في القدس، حيث سيخضع وائل لفحوصات طبيّة قبل عمليّة جراحيّة يحتاجها في قدمه المبتورة سيتمكّن بعدها من تركيب طرف لقدمه، سألته عن شعوره، ماذا يختلف بين هنا وهناك، أو بالأحرى، بين هنا وهنا، ألا تقع غزة تقع هنا أيضًا؟ أجاب وائل بأنه يشعر بالحريّة، بأنه يخرج إلى فسحة قصيرة من أكبر سجنٍ في العالم. يقول وائل أن غزّة هي أغرب سجن عرفه، تُسجن فيه دون محاكمة وحتّى أنك لا تملك أي معلومة حول الموعد الذي سيُطلق فيه سراحك.

عند مدخل المستشفى، أجرى الحارس تفتيشًا اعتياديًا سريعًا لأغراضنا، وائل شعر بشيء الاستغراب حيث أنه عرّي من كل ملابسه على حاجز إيريز وأخّر طويلاً. عدا عن ذلك، كان عليه أن يتواجد في الحاجز في تمام الساعة 8:30 صباحاً لكي يخرج منه فقط بعد الساعة العاشرة، وذلك بسبب الإجراءات الصعبة والطويلة والتي يمرّ بها آلاف المرضى سنويًا، وعشرات آلاف المواطنين الفلسطينيين. فكيف إذن يجري الفحص في المستشفى في أقل من دقائق؟ الغريب حقّاً هو أنه على الرغم من أن رفح- مسقط رأس وائل، لا تبعد عن القدس إلا 130 كيلومترًا، كان على وائل الخروج من البيت في الصباح الباكر كي يصل إلى القدس عند الساعة 12:30، وبذلك فإن الوقت الذي احتاجه ليجتاز كلّ حواجز الفحص والتفتيش، يبلغ أكثر من ضعف الوقت الذي يحتاجه مريض إسرائيلي موجود على مسافةٍ مشابهة للوصول إلى المستشفى.

أعلنت الشاشة: 126، وبتأخير ساعة حان دور وائل. رافقته إلى الفحص، وبعد معاينة الطبيب لأوراقه ثم إصابته، أشار الطبيب إلى أن وائل يحتاج للقدوم مرةً أخرى لإجراء فحصٍ آخر عند طبيب تخدير، ومرة أخرى تليها من أجل إجراء العمليّة، ومن ثم الانتظار نحو شهرٍ حتّى يلتئم الجرح وتبدأ العلاجات التأهيليّة وتركيب الطرف، سيرورة أقل ما يمكن وصفها أنها طويلة ومضنية. كان من الصعب عليّ أن أخبر وائل بكل ذلك بعد أن كان يتفرّس بالطبيب الذي يتحدّث بالعبريّة محاولًا أن يفهم ما يقوله دون أن ينجح بذلك. رغم أنني أعلمته مراراً أن قدومنا هذه المرة هو فقط بهدف إجراء الفحوصات، إلا أن وائل كان يأمل أن يجري العمليّة، حتّى أنه آمن بذلك. كان يحمل معه حقيبةً كبيرة، ممتلئة بالملابس والمناشف وسمّاعات كبيرة للموسيقى.

رحلة وائل من أجل العلاج بدأت منذ زمنٍ طويل، منذ أرجع إلى غزّة نهاية أيلول 2014، بعد أن تلقّى العلاج في مستشفى المقاصد في القدس على أثر إصابته. حاول مرةً تلو الأخرى أن يحصل على تغطية ماليّة من قبل السلطة الفلسطينيّة لإجراء العمليّة، لكن مساعيه التي استمرت شهورًا طويلة، باءت بالفشل، وهو لا يزال إلى اليوم حتى دون الطرف البسيط الذي يمكن توفيره في غزّة. مع استمرار معاناة وائل، قررنا في “أطباء لحقوق الإنسان” أن نموّل العمليّة التي يحتاجها وائل. وعلى اثر ذلك، قدّمنا طلبًا لمكتب الارتباط الإسرائيلي (التابع للجيش الإسرائيلي، والذي يدير خروج الفلسطينيين من غزة إلى إسرائيل) لتمكين وصول وائل إلى المستشفى. هذا الطلب انتظر على مكتب الارتباط حوالي الشهر ونصف الشهر حتّى تمّت المصادقة عليه، ومعاناة وائل الذي يستعمل العكاكيز للتنقّل من مكانٍ إلى آخر، استمرّت طوال هذه الفترة.

في طريق عودتنا إلى غزّة، توقّفنا لاستراحةٍ في صطاف، قرية مهجّرة في قضاء القدس، تقع على منطقة جبليّة خضراء ووادعة يسمع فيها همس الأشجار ويتجسّد فيها الأمل جمالاً باهراً يعجّ في الأفق. قام وائل بركن عكّازيه على شجرة صغيرة، ثم تسلقها بذراعيه وجلس فوقها، أشعل سيجارة ونظر إلى الجهة المقابلة من الجبل حيث يظهر مستشفى هداسا وكأنه قلعة كبيرة، حينها ابتسم وائل لأوّل مرّةً منذ بداية الرحلة، لا أعرف ما الذي كان يجول في باله حينها، لكنّي متأكد من أن شيئًا قد باح له بأن الأمل موجود، وأنه عليه أن يستمر في مشواره.

وائل هو أحد عشرات جرحى الحرب الأخيرة على قطاع غزّة الذين بترت أطرافهم نتيجة القصف. هؤلاء المبتورون يعانون بشدّة في صراعهم مع حياتهم الجديدة بدون أعضاء حيويّة من جسمهم، خصوصاً في بيئة مهدّمة لا توفّر لهم أدنى ظروف الحياة اللازمة وفي غضون كفاحٍ يومي لنيل العلاج- حين وصلنا إلى حاجز إيريز مجددً ونزلنا من السيّارة. رافقت وائل حتّى بوابة الدخول إلى غّزة، هناك علّقت الحقيبة على ظهره، مدّ يده نحوي مرةً أخرى وقال: “ايدك”، صافحته، ابتسم مجدداً، وذهب في طريقه.

Idak – Your Hand
Mahmood Abo Arisheh
26 March 2015
Escorting Wael a-Namla on his way to treatment, 25 March 2015

“Idak” (your hand), said Wael, holding out his hand to me without me having noticed it after he came out from the Erez checkpoint, which separates the Gaza Strip from the rest of the country and the world. We shook hands, I introduced him to my colleague who had joined me to escort him to the medical examination in Shaare Zedek Hospital, and I wondered: How could I have missed his extended hand? I had waited for him, pointed at him when I had spotted him first behind the checkpoint’s bars, watched him as he walked down the stairs, and greeted him with “Ahlan wa-sahlan”, so how could it have escaped me? Was I reluctant to look at his lower body at that moment, at his amputated leg?

Wael, 26, was injured in the last war on Gaza and lost, beside his leg, three members of his family. His three year old son also lost a leg, and his wife both legs. Wael was injured on the Black Friday in the beginning of August after the army had invoked the Hannibal Procedure, raining intensive shell fire on the city of Rafah in the south of the Gaza Strip, fire which brought down many houses and resulted in the killing and injuring of dozens of Palestinian civilians.

Wael wore a very serious face. He did not smile or laugh like Gazans are reputed to do, and, when asked questions by an American reporter who joined us, he had a hard time telling his story, asked not to answer, although it had been seven months since the fighting ended. The pain etched deep into his memory had probably not yet thawed; after all, Wael’s battle had begun only then, the confrontation with his new situation in the impossible reality and the tough journey to obtain treatment.

On the way to the hospital in Jerusalem, where Wael was scheduled for an examination prior to surgery he needed done on his amputated leg to prepare it for fitting a prosthesis, I asked him what he felt, what the difference was between here and there or, in fact, between here and here, since Gaza is here too, isn’t it? Wael replied that he felt free, as if he was out on short leave from the largest prison in the world, the strangest prison he knew about, where you were incarcerated without trial and sometimes even executed, where you had no information regarding your future release date.

At the entrance to the hospital, the guard ran a quick routine check of our belongings. Wael felt weird, because at the Erez checkpoint he had been stripped of all his clothes and searched down to a level he felt embarrassed to tell us about in details. Besides, he had to report to the checkpoint as early as 08:30 to come out of it only after 10:00, a process undergone by thousands of patients each year, and by tens of thousands of Palestinian citizens. So how come the security check at the hospital took less than a few minutes? The really crazy part about this is that, despite the fact that Wael’s hometown, Rafah, is located just 130 kilometres from Jerusalem, Wael had to leave home in early morning in order to make it to Jerusalem by 12:30 and go through the entire series of security checks, more than twice the time it takes an Israeli patient who has the same distance to travel to the hospital.

An hour late, the electric board announced patient number 126, and it was Wael’s turn. I accompanied him to the examination, and after the doctor studied his documents and looked at the wound, he said that Wael would have to come again for another exam by an anaesthesiologist, and then once more to undergo the surgery, then wait for about a month until the wound heals and start the rehabilitation process and the fitting of the prosthesis, a process which sounded long and agonising. I had a hard time telling this to Wael, who was looking at the doctor speaking Hebrew and trying unsuccessfully to figure out what he was saying. Even though we had explained to Wael before his entrance that he was only going to get checked, he was hopeful that he would also undergo the operation. He even believed it, bringing along a large bag with clothes, towels, and large earphones to listen to music. How could he not do so with reality around him forcing him to hang on to any thread of hope so as to be able to carry on?

Wael’s journey after his initial treatment started long before, since he was returned to Gaza at the end of September 2014, having been treated in Maqassad Hospital in Jerusalem following his injury. He tried time and again the obtain a referral for an operation from the Palestinian Authority, but his efforts over many long months were in vain, and to this day he has no prosthesis, even one of the basic types available in Gaza. With Wael’s ordeal persisting, we at Physicians for Human Rights decided to step in and fund the operation he needed. Consequently, we applied to the Gaza DCL (District and Coordination Liaison) office on behalf of Wael for an entrance permit into Israel, but this request, too, lay in the DCL office for one month and a half before being approved, stretching even further the suffering experienced by Wael, who depends on crutches to get around.

On our way back to Gaza, we stopped for a rest at the Sataf, a green, peaceful spot in the mountains surrounding Jerusalem, where one can hear the whispers of the trees and watch hope incarnated in beauty. Wael laid down his crutches by a small tree, and used his arms to hoist himself up and sit on it. He lit up a cigarette and took in the sight beyond the tree—the neighbourhood of Ein Karem on the other side of the mountain, with Hadassah Hospital looming like a big fortress in the middle of it. And then, for the first time since the start of the journey, Wael smiled. I don’t know why, but I am sure that there was something there that told him: Yes, the hope is alive, and the journey must go on.

Wael is one of tens of people injured in the last war on Gaza who have had one or more of their limbs amputated as a result of the army’s attacks. They are amputees who suffer immensely in coping with their new lives devoid of vital body parts, within an environment that does not allow a normal life. And all this while, they struggle hard to obtain treatment and have prostheses fitted, given the sad fact that Israel, as the entity controlling the Strip, has, in some cases, been avoiding and refusing to take responsibility for treating these amputees, and given reports concerning the Palestinian Authority’s careless handling of requests for medical referrals.

When we reached the Erez Crossing, we stepped out of the car and I escorted Wael to the entrance gate, where I hung the bag on his back. He held out his hand to me and once more said: “Idak”. We shook hands, he smiled again and went on his way.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Basic HTML is allowed. Your email address will not be published.

Subscribe to this comment feed via RSS

%d bloggers like this: